20 czerwiec 2018

Zmiany przepisów określających zasady świadczenia usług turystycznych od 1 lipca 2018 r. Część II

Udostępnij

Legalne funkcjonowanie na rynku usług turystycznych wymaga spełnienia szeregu warunków określonych w ustawie. Podjęcie działalności w zakresie organizowania imprez turystycznych oraz ułatwiania nabywania powiązanych usług turystycznych wymaga co do zasady uzyskania wpisu do rejestru organizatorów turystyki i przedsiębiorców ułatwiających nabywanie powiązanych usług turystycznych. Uzyskanie takiego wpisu musi być jednak poprzedzone spełnieniem określonych ustawą warunków.

 

Zasady funkcjonowania organizatorów turystyki i przedsiębiorców ułatwiających nabywanie powiązanych usług turystycznych

Organizator turystyki (przedsiębiorca turystyczny, który tworzy i sprzedaje lub oferuje do sprzedaży imprezy turystyczne, bezpośrednio lub za pośrednictwem innego przedsiębiorcy turystycznego lub razem z innym przedsiębiorcą turystycznym, lub też przedsiębiorca turystyczny, który przekazuje dane podróżnego innemu przedsiębiorcy turystycznemu za pośrednictwem powiązanych procesów rezerwacji online) oraz przedsiębiorca ułatwiający nabywanie powiązanych usług turystycznych są obowiązani spełnić następujące warunki:

  1. zapewnić podróżnym zabezpieczenie finansowe na wypadek swojej niewypłacalności poprzez:
    • zawarcie gwarancji bankowej lub gwarancji ubezpieczeniowej lub
    • zawarcie umowy ubezpieczenia na rzecz podróżnych lub
    • zawarcie umowy o turystyczny rachunek powierniczy zgodnie ze wzorem tej umowy i przyjmowanie wpłat podróżnych wyłącznie na ten rachunek,
    • dokonywanie terminowych wpłat składek w należnej wysokości na Turystyczny Fundusz Gwarancyjny (dalej „TFG”);
  2. składać marszałkowi województwa dokumenty potwierdzające ustanowienie zabezpieczenia finansowego;
  3. prowadzić wykaz umów o udział w imprezie turystycznej oraz umów zawartych przez podróżnego z przedsiębiorcą ułatwiającym nabywanie powiązanych usług turystycznych zawierających elementy wymienione w art. 9 ustawy;
  4. składać do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej „UFG”) deklaracje określone w ustawie;
  5. realizować wobec podróżnych obowiązki informacyjne określone w ustawie.

Wyżej wymienione gwarancje, umowy ubezpieczenia oraz umowy o turystyczny rachunek powierniczy muszą być zawarte zgodnie z wzorami1 określonymi w przepisach wykonawczych do ustawy, które wskazują także minimalne sumy gwarancji2 oraz minimalne sumy ubezpieczenia3.

Powyższe warunki, z wyjątkiem realizowania obowiązków informacyjnych, musi odpowiednio spełniać także organizator turystyki lub przedsiębiorca ułatwiający nabywanie powiązanych usług turystycznych nieposiadający siedziby na terytorium Unii Europejskiej, który sprzedaje lub oferuje do sprzedaży na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej imprezy turystyczne lub powiązane usługi turystyczne albo w jakikolwiek inny sposób kieruje taką działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Powyższe warunki nie mają zastosowania do przedsiębiorców turystycznych posiadających siedzibę na terytorium:

  1. innych państw członkowskich Unii Europejskiej oraz
  2. państw, które na podstawie umowy z Unią Europejską i jej państwami członkowskimi wdrożyły postanowienia dyrektywy 2015/2302 do krajowego porządku prawnego (dalej: „państwa, które na podstawie umowy z UE wdrożyły dyrektywę 2015/2302”).

W przypadku przedsiębiorców turystycznych posiadających siedzibę na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej dyrektywa 2015/2302 nakazuje państwom członkowskim uznawać wzajemnie posiadane przez organizatora zabezpieczenia finansowe na wypadek niewypłacalności zgodne z przepisami krajowymi implementującymi ww. dyrektywę do porządku prawnego państwa, w którym ten organizator ma siedzibę, za spełniające wymogi przepisów krajowych państwa członkowskiego, w którym organizator prowadzi działalność wymagającą posiadania takich zabezpieczeń. Minister właściwy do spraw turystyki prowadzi centralny punkt kontaktowy, za pomocą którego m.in. zwraca się o wyjaśnienie do państwa, w którym dany przedsiębiorca turystyczny posiada siedzibę, jeżeli istnieją wątpliwości co do zabezpieczenia na wypadek niewypłacalności danego przedsiębiorcy turystycznego.

Rejestr organizatorów turystyki i przedsiębiorców ułatwiających nabywanie powiązanych usług turystycznych

Działalność w zakresie organizowania imprez turystycznych oraz ułatwiania nabywania powiązanych usług turystycznych nie jest regulowaną działalnością gospodarczą, jednak stosuje się do niej odpowiednio przepisy o takiej działalności oraz o kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy określone w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2168).

Obowiązek uzyskania wpisu do rejestru

Działalność w zakresie organizowania imprez turystycznych oraz ułatwiania nabywania powiązanych usług turystycznych wymaga uzyskania wpisu do rejestru organizatorów turystyki i przedsiębiorców ułatwiających nabywanie powiązanych usług turystycznych, zwanego dalej „rejestrem”.

Warto podkreślić, że konieczność uzyskania wpisu do rejestru dotyczy nie tylko przedsiębiorców w rozumieniu art. 431 Kodeksu cywilnego, ale także (biorąc pod uwagę definicję przedsiębiorcy turystycznego) podmiotów, które nie są przedsiębiorcami, ale prowadzą działalność odpłatną właściwą dla organizatora turystyki lub przedsiębiorcy ułatwiającego nabywanie powiązanych usług turystycznych4.

Wpis do rejestru jest wymagany także w przypadku organizatora turystyki lub przedsiębiorcy ułatwiającego nabywanie powiązanych usług turystycznych nieposiadającego siedziby na terytorium Unii Europejskiej, który sprzedaje lub oferuje do sprzedaży na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej imprezy turystyczne lub powiązane usługi turystyczne albo w jakikolwiek inny sposób kieruje taką działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Obowiązek uzyskania wpisu do rejestru nie dotyczy przedsiębiorców turystycznych posiadających siedzibę na terytorium innych państw członkowskich Unii Europejskiej albo państw, które na podstawie umowy z UE wdrożyły dyrektywę 2015/2302.

Organ prowadzący rejestr

Rejestr prowadzi marszałek województwa właściwy ze względu na siedzibę przedsiębiorcy turystycznego lub oddziału przedsiębiorcy zagranicznego albo adres zamieszkania przedsiębiorcy turystycznego będącego osobą fizyczną. Przedsiębiorca turystyczny nieposiadający siedziby ani oddziału na terytorium Polski może dokonać wyboru marszałka województwa.

Wniosek o wpis do rejestru

Wpisu do rejestru dokonuje się na wniosek przedsiębiorcy turystycznego zawierający m.in. określenie rodzaju działalności i zakresu terytorialnego tej działalności. Załącznikiem do wniosku musi być oświadczenie przedsiębiorcy, w którym przedsiębiorca potwierdza kompletność i prawdziwość danych zawartych we wniosku oraz znajomość i spełnianie warunków wykonywania działalności w zakresie organizowania imprez turystycznych lub ułatwiania nabywania powiązanych usług turystycznych.

Do wniosku dołącza się także dowód zapewnienia podróżnym zabezpieczenia finansowego na wypadek niewypłacalności przedsiębiorcy w postaci oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem przez adwokata, radcę prawnego lub notariusza kopii gwarancji bankowej, gwarancji ubezpieczeniowej, umowy ubezpieczenia na rzecz podróżnych albo umowy o turystyczny rachunek powierniczy.

W związku z tym, że zabezpieczenie finansowe w postaci umowy o turystyczny rachunek powierniczy można zastosować tylko wtedy, gdy przedsiębiorca turystyczny przyjmuje wpłaty podróżnych wyłącznie na ten rachunek i świadczy imprezy turystyczne lub ułatwia nabywanie powiązanych usług turystycznych świadczonych wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, do ww. wniosku w takim przypadku należy dołączyć dodatkowe oświadczenie o treści wskazanej w ustawie, w którym przedsiębiorca potwierdza spełnienie tego warunku.

Opłaty skarbowe

Wpis do rejestru podlega opłacie skarbowej w wysokości 355 zł (w przypadku organizacji pożytku publicznego zastosowano obniżoną opłatę w wysokości 30 zł). Zmiana wpisu do rejestru podlega opłacie skarbowej w wysokości 17 zł.

Zaświadczenie o wpisie

Przedsiębiorca wpisany do rejestru, składając wniosek, może uzyskać zaświadczenie o wpisie. Jest ono wydawane w postaci papierowej lub elektronicznej.

Jawność rejestru

Rejestr jest jawny z wyjątkiem adresu zamieszkania, jeżeli jest on inny niż adres, pod którym jest wykonywana działalność gospodarcza, adresu e-mail i numeru telefonu. Każdy może żądać udzielenia informacji objętych wpisem do rejestru przez złożenie zapytania w odniesieniu do konkretnych przedsiębiorców turystycznych.

Obowiązek zawiadomienia marszałka o zmianach w CEIDG lub w KRS

Przedsiębiorca wpisany do rejestru jest obowiązany zawiadomić organ prowadzący rejestr o zmianie wpisu w CEIDG lub KRS polegającej na ujawnieniu informacji o zawieszeniu, przedłużeniu zawieszenia lub wznowieniu wykonywania działalności, w terminie 7 dni od dnia ujawnienia tej informacji.

Centralna Ewidencja Organizatorów Turystyki i Przedsiębiorców Ułatwiających Nabywanie Powiązanych Usług Turystycznych

Centralna Ewidencja Organizatorów Turystyki i Przedsiębiorców Ułatwiających Nabywanie Powiązanych Usług Turystycznych, zwaną dalej „Ewidencją”, będzie utworzona i prowadzona w systemie teleinformatycznym przez UFG, w ramach TFG. Dane do Ewidencji będzie wprowadzał marszałek województwa m.in. na podstawie wpisów do rejestru.

Ewidencja będzie zawierała także katalogi dotyczące przedsiębiorców turystycznych wykreślonych z rejestru i objętych zakazem wykonywania działalności objętej wpisem do rejestru, wobec których stwierdzono wykonywanie działalności bez wpisu do rejestru, i objętych zakazem wykonywania działalności, wobec których wszczęto postępowanie o wykreślenie z rejestru oraz którzy złożyli oświadczenie o niewypłacalności lub w przypadku których marszałek złożył tzw. zastępcze oświadczenie o niewypłacalności.

Ewidencja będzie jawna oraz zostanie udostępniona na stronie internetowej ministerstwa obsługującego ministra właściwego do spraw turystyki.

Ewidencja będzie umożliwiać m.in. sporządzanie wydruków informacji o przedsiębiorcach turystycznych, które będą miały moc zrównaną z ww. zaświadczeniami.

Uprawnienia kontrolne i decyzje marszałka w razie stwierdzenia uchybień

Ustawa upoważnia ministra właściwego do spraw turystyki oraz marszałka województwa do kontroli działalności przedsiębiorców turystycznych, w tym agentów turystycznych i innych osób zawierających z podróżnymi umowy o udział w imprezie turystycznej w imieniu organizatorów turystyki w zakresie wskazanym w ustawie, m.in. odnośnie do przestrzegania warunków wykonywania działalności określonych ustawą.

Wyżej wymienione organy mogą także kontrolować działalność w zakresie organizowania imprez turystycznych oraz ułatwiania nabywania powiązanych usług turystycznych przez podmioty niezgłoszone do rejestru w zakresie niezbędnym do ustalenia, czy prowadzona działalność wymaga posiadania wpisu do rejestru.

W przypadku stwierdzenia uchybień w sposobie wykonywania działalności marszałek województwa wydaje stosowne decyzje administracyjne, w tym decyzję o wykreśleniu przedsiębiorcy turystycznego z rejestru i o zakazie wykonywania działalności objętej wpisem przez okres 3 lat, gdy przedsiębiorca np. złożył niezgodne ze stanem faktycznym oświadczenie o spełnieniu warunków wykonywania działalności w zakresie organizowania imprez turystycznych lub ułatwiania nabywania powiązanych usług turystycznych załączone do wniosku o wpis do rejestru lub uchylał się, mimo wezwania, od obowiązku terminowego składania deklaracji lub opłacania należnych składek na TFG.

W przypadku wykrycia wykonywania działalności organizatora turystyki lub przedsiębiorcy ułatwiającego nabywanie powiązanych usług turystycznych bez wymaganego wpisu do rejestru marszałek województwa wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonywania takiej działalności i o zakazie jej wykonywania przez okres 3 lat.

Niewypłacalność organizatorów turystyki i przedsiębiorców ułatwiających nabywanie powiązanych usług

W przypadku niewypłacalności organizatora turystyki lub przedsiębiorcy ułatwiającego nabywanie usług turystycznych są oni zobowiązani przekazać właściwemu marszałkowi województwa oświadczenie o niewypłacalności o treści wskazanej w ustawie, wykaz umów, które nie zostały lub nie zostaną zrealizowane, oraz numery telefonów kontaktowych podróżnych, których dotyczą wspomniane umowy. Jeżeli nie można uzyskać od przedsiębiorcy turystycznego ww. oświadczenia, ustawa w pewnych okolicznościach nakazuje marszałkowi województwa wystąpić do podmiotu udzielającego zabezpieczenia finansowego o wypłatę środków bezpośrednio podróżnym bez uzyskania tego oświadczenia.

Zaliczka na pokrycie kosztów kontynuacji imprezy lub powrotu do kraju

Jeżeli przedsiębiorca turystyczny wbrew obowiązkowi nie zapewnia podróżnym powrotu do kraju, ustawa nakazuje marszałkowi województwa lub upoważnionej przez niego jednostce prowadzenie działań związanych z organizacją powrotu podróżnych do kraju, które obejmują możliwość wydania dyspozycji wypłaty zaliczki z zabezpieczenia finansowego w postaci gwarancji lub umowy ubezpieczeniowej na pokrycie kosztów kontynuacji imprezy turystycznej lub kosztów powrotu podróżnych do kraju.

Zgłoszenia podróżnych kierowane do podmiotów udzielających zabezpieczeń finansowych

Podróżny, który nie otrzymał z winy przedsiębiorcy turystycznego zwrotu wpłat za niezrealizowaną imprezę turystyczną lub niezrealizowane usługi turystyczne, części tych wpłat odpowiadającej części niezrealizowanej imprezy lub usługi albo kosztów powrotu do kraju w przypadku samodzielnej organizacji tego powrotu, może dokonać zgłoszenia tego roszczenia do banku lub ubezpieczyciela udzielającego zabezpieczenia finansowego w postaci gwarancji bankowej/ubezpieczeniowej lub ubezpieczenia na rzecz podróżnych. Treść zgłoszenia i wymagane załączniki określa ustawa w art. 17.

Podmiot udzielający opisanych zabezpieczeń finansowych, po dokonaniu weryfikacji zgłoszenia, przekazuje podróżnemu informację o kwocie należnej mu albo informację o nieuwzględnieniu zgłoszenia w całości lub w części. Podmiot ma na to 30 dni od dnia otrzymania zgłoszenia; w wyjątkowych przypadkach jest to 90 dni. Jeżeli zgłoszenie jest zasadne, podmiot w ciągu 30 dni od doręczenia informacji dokonuje wypłaty wyliczonej kwoty bezpośrednio podróżnemu.

Wypłaty z Turystycznego Funduszu Ubezpieczeniowego

Wskazane wyżej zabezpieczenia finansowe stanowią tzw. I filar systemu zabezpieczeń. Jeżeli jednak okaże się, że środki zgromadzone w I filarze są niewystarczające, zachodzi potrzeba skorzystania z II filaru systemu zabezpieczeń, czyli środków TFG.

W przypadku gdy zabezpieczenia finansowe w postaci gwarancji bankowej/ubezpieczeniowej lub umowy ubezpieczenia okażą się niewystarczające na pokrycie kosztów kontynuacji imprezy turystycznej lub kosztów powrotu podróżnych do kraju, podmiot udzielający tych zabezpieczeń niezwłocznie informuje o tym właściwego marszałka województwa oraz UFG. Marszałek województwa występuje do UFG o wypłatę środków z TFG, który niezwłocznie wypłaca marszałkowi te środki.

Podobnie w przypadku dokonywania przez banki lub ubezpieczycieli wypłat podróżnym na podstawie zgłoszeń, gdy zabezpieczenia finansowe okażą się niewystarczające, wskazane podmioty są obowiązane przekazać stosowną informację UFG (w tym przypadku razem ze zgłoszeniami podróżnych) oraz marszałkowi województwa. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny niezwłocznie wypłaca podróżnym należne kwoty.

Zasady funkcjonowania agentów turystycznych

Agent turystyczny, czyli przedsiębiorca turystyczny inny niż organizator turystyki, który na podstawie umowy agencyjnej sprzedaje lub oferuje do sprzedaży imprezy turystyczne utworzone przez organizatora turystyki5, a także organizator turystyki lub przedsiębiorca ułatwiający nabywanie powiązanych usług turystycznych, który w ramach wykonywanej działalności jednocześnie działa jako agent turystyczny, są obowiązani:

  1. wykonywać działalność tylko na rzecz organizatorów turystyki wpisanych do rejestru organizatorów turystyki i przedsiębiorców ułatwiających nabywanie powiązanych usług turystycznych lub posiadających siedzibę na terytorium jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw, które na podstawie umowy z UE wdrożyły dyrektywę 2015/2302;
  2. w umowie zawieranej z podróżnym wskazywać jednoznacznie właściwego organizatora turystyki, którego reprezentują;
  3. działać na podstawie ważnej umowy agencyjnej;
  4. realizować wobec podróżnych obowiązki informacyjne określone w załącznikach do ustawy (standardowe formularze informacyjne).

Prowadzenie działalności jako agent turystyczny nie wymaga wpisu do rejestru organizatorów turystyki i przedsiębiorców ułatwiających nabywanie powiązanych usług turystycznych.

Turystyczny Fundusz Gwarancyjny

Turystyczny Fundusz Gwarancyjny stanowi wyodrębniony rachunek w Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym, który zapewnia jego obsługę i stanowi element systemu zabezpieczeń finansowych na wypadek niewypłacalności przedsiębiorców turystycznych. Uzasadnienie projektu ustawy określa TFG jako II filar tego systemu (I filarem są zabezpieczenia finansowe ustanawiane przez przedsiębiorców turystycznych: turystyczny rachunek powierniczy, gwarancja bankowa, gwarancja ubezpieczeniowa, umowa ubezpieczenia na rzecz podróżnych), gdyż środki z TFG są uruchamiane w wypadku, gdy środki pochodzące z zabezpieczeń finansowych okażą się niewystarczające.

Finansowanie TFG

Turystyczny Fundusz Gwarancyjny uzyskuje środki głównie z wpłat przedsiębiorców turystycznych tytułem składek na TFG. Składka na Fundusz jest naliczana w wysokości nie wyższej niż 30 zł od każdego podróżnego z tytułu zawartej umowy o udział w imprezie turystycznej lub z tytułu każdej usługi wykonywanej przez przedsiębiorcę ułatwiającego nabywanie powiązanych usług turystycznych i opłaconej przez podróżnego. Rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z dnia 27 grudnia 2017 r. w sprawie określenia wysokości składki na Turystyczny Fundusz Gwarancyjny (Dz.U. z 2017 r. poz. 2465) określa wysokość składek na TFG w zależności od m.in. charakteru wykonywanej działalności, rodzaju usługi, miejsca realizacji imprezy turystycznej lub powiązanej usługi turystycznej, sposobu transportu i rodzaju zapewnianego środka transportu. Składka jest należna z dniem zawarcia umowy lub z dniem dokonania płatności przez podróżnego na rzecz organizatora turystyki lub przedsiębiorcy ułatwiającego nabywanie powiązanych usług turystycznych, jeżeli jest on wcześniejszy niż dzień zawarcia umowy.

Przedsiębiorcy turystyczni są obowiązani do obliczania kwot należnych z tytułu składki na TFG za okresy miesięczne i przekazywania ich do TFG bez wezwania w terminie do 21 dnia miesiąca następującego pod danym miesiącu. W tym samym terminie są zobowiązani do złożenia do UFG deklaracji.

Uchylanie się przez przedsiębiorcę turystycznego od obowiązku terminowego składania deklaracji lub opłacania należnych składek na TFG (mimo wezwania) stanowi podstawę do wydania przez marszałka województwa na wniosek UFG decyzji o wykreśleniu przedsiębiorcy turystycznego z rejestru i o zakazie wykonywania działalności objętej wpisem do rejestru przez okres 3 lat.

Składka przekazana na Fundusz co do zasady nie podlega zwrotowi, nawet w przypadku odwołania imprezy turystycznej lub powiązanej usługi turystycznej lub zmiany ich warunków (składka podlega wtedy zarachowaniu na poczet następnych należnych do przekazania składek).

Zwrot składki jest możliwy jedynie w razie wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru w związku z zaprzestaniem przez niego wykonywania działalności objętej wpisem, dokonania nadpłaty składki albo w przypadku dokonania wpłaty składki przez podmiot niezobowiązany do jej wpłacania.

Dochodzenie zwrotu kwot wypłaconych z TFG

W przypadku, w którym z TFG wypłacono środki marszałkowi województwa lub podróżnym z uwagi na niewystarczające zabezpieczenia finansowe, UFG jest uprawniony do dochodzenia od przedsiębiorcy turystycznego zwrotu wypłaconych kwot, jeżeli przedsiębiorca kontynuuje wykonywanie działalności organizatora turystyki lub przedsiębiorcy ułatwiającego nabywanie powiązanych usług turystycznych.

 

Michał Kowalski

radca prawny

www.mkowalski.pl

 

Artykuł pochodzi z Biuletynu Euro Info 4 (181) 2018

Przeczytaj również:

Zmiany przepisów określających zasady świadczenia usług turystycznych od 1 lipca 2018 r. Część I

Zmiany przepisów określających zasady świadczenia usług turystycznych od 1 lipca 2018 r. Część III



[1] Zob. rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z dnia 27 grudnia 2017 r. w sprawie wzorów umowy o turystyczny rachunek powierniczy, formularzy gwarancji bankowej, gwarancji ubezpieczeniowej oraz umowy ubezpieczenia na rzecz podróżnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2497).

[2] Zob. rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z dnia 27 grudnia 2017 r. w sprawie minimalnej wysokości sumy gwarancji bankowej i ubezpieczeniowej wymaganej w związku z działalnością wykonywaną przez organizatorów turystyki i przedsiębiorców ułatwiających nabywanie powiązanych usług turystycznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2507).

[3] Zob. rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z dnia 27 grudnia 2017 r. w sprawie minimalnej wysokości sumy ubezpieczenia na rzecz podróżnych związanej z działalnością wykonywaną przez organizatorów turystyki i przedsiębiorców ułatwiających nabywanie powiązanych usług turystycznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2508).

[4] Powyższą kwestię omówiono szerzej w pierwszej części artykułu, która ukazała się w Biuletynie Euro Info nr 180.

[5] Dyrektywa 2015/2302 posługuje się na określenie tego rodzaju przedsiębiorcy turystycznego pojęciem „sprzedawca detaliczny”.